Het Maya geloof
Harm en Cindy op reis
Navigatie
Maya geloof
Hieronder staat een erg lang verhaal, we konden het niet korter vertellen. Dit is in onze ogen toch erg belangrijk omdat dit de basis van de Maya cultuur (en misschien wel van de hele Guatemalese Maya maatschappij) is.
Echt even doorlezen dus en niet alleen de foto's kijken!
Katholiek én animistisch
De Spanjaarden hebben (tijdens de verovering van Guatemala) het Christendom ingevoerd. Het heeft de cultuur van de Maya's beinvloed, maar niet verdreven. De Maya's zijn nogsteeds animistisch, in andere woorden: ze geloven nog steeds in meerdere goden, vaak gekoppeld aan "natuurverschijnselen" zoals de zon, het meer en orkanen. De invloed van het Christendom (voornamelijk Evangelisten en Katholieken) verschilt per gemeenschap.
 De kerk van Panajachel (16e eeuws) |
 Op de muren van San Pedro |
Wat wel in alle gemeenschappen hetzelfde is, is het systeem van de 'confradia'. De confradias waren mensen die hebben geinvesteerd in de verantwoordelijkheid en het vertrouwen in de kerk. Elke gemeenschap vereert een of meer van deze confradias. Voor Panajachel (waar ons hotel staat) is dat in eerste plaats San Franciscus. Veel plaatsen zijn vernoemd naar hun confradias (San Juan, San Lucas, etc). Dan heb je ook nog de 'confrades' die ervoor zorgen dat de verering van deze confradias niet verdwijnt. Tegenwoordig houden deze mannen zich ook bezig met het behouden van de tradities in het steeds moderner wordende Guatemala.
Het Christelijke geloof in Guatemala is heel sterk. We hebben ons meerdere malen verwonderd over de hoeveelheid kaarsjes in de kerk, ceremonies en hoe de mensen op handen en voeten kruipen naar het altaar en dan weer achteruit terug... en dan vaak nog een keer.
Naast bezoekjes aan verschillende kerken hebben we ook een paar keer een doop gezien in het heilige meer van Atitlan. De Maya's hopen om ooit een keer naar het meer te kunnen komen. De dopen die wij hebben gezien, waren dan ook met mensen van allerlei verschillende leeftijden.
 De vrouwen luisteren naar een toespraak van een priester |
 Dopen in het heilige water van het meer van Atitlan |
We hebben ook een filmpje gemaakt van een doop, dat is wel even anders dan bij ons in Nederland.
Maximon
We zullen proberen om het verhaal van Maximon kort uit te leggen. Heel lang geleden was er een 'oud echtpaar'. Zij besloten om een kleine familie te stichten die moesten dienen als voorbeeld voor de hele wereld (zij heetten Nawales). Zij gingen met plezier naar het werk en werkten hard. De mannen werkten en de vrouwen zorgden voor het huishouden en de kinderen (ahum... de perfecte wereld dus). Maar het leven was niet zo perfect als ze dachten, want de vrouwen gingen volgens hun mannen vreemd. De mannen besloten om de God Maximon naar de aarde te halen (te personificeren dus). Maximon stond bekend als bewaker en beschermer. Zij maakten hem van hout en brachten hem met wat magie tot leven.
In Guatemala zie je veel houten beelden van Maximon. Hier wordt Maximon de oorspronkelijke Maximon getoond. Maximon wordt vereerd door middel van kaarsjes, sigaren, sigaretten, drank, etc.
 Een Maximon in Chichicastenango |
 De tempel waarin onder andere de Maximon staat |
Helaas was Maximon niet zo betrouwbaar, want in plaats van de vrouwen in de gaten te houden, verleidde hij de vrouwen. Toen de mannen zich dit realiseerden, besloten zij om Maximon te verminken. Ze hakten zijn armen en benen eraf en bewerkten zijn gezicht. Toen zij hiermee klaar waren, had Maximon niet meer de menselijke trekken en behoeften en had hij niets meer te maken met welke seksuele vorm dan ook. Nu kon hij zonder afleiding zijn werk als beschermer goed uitvoeren.
De échte Maximon bevindt zich in Santiago Atitlan. Na een lange zoektocht door dit stadje, werden we op straat aangesproken door een van zijn bewakers. We mochten Maximon ontmoeten en we werden door het hek geleid. In een donker schuurtje (wat het huis van een van de confradias bleek te zijn) stond hij dan. Opvallend waren de twee hoeden, de hoeveelheid stropdassen, zijn schoenen (!?) en de sigaar die hij in zijn mond had. Om hem heen stonden allerlei offers, zoals groenten (dit hing ook in de lucht als een soort ballonnen), drank, sigaretten en geld. Wat ook opvallend was, was dat in dezelfde ruimte ook verschillende katholieke beelden opgesteld stonden. Dat brengt ons weer bij de eerste alinea over het christendom en het Maya geloof.
 De Maximon in Santiago Atitlan |
 Chistelijke beelden naast Maximon |
Om Maximon te kunnen rijmen met het Christelijke geloof, wordt hij vaak gezien als de broer van Jezus. Hij is immers ook een (zoon van) God. Anderen beschouwen hem als Judas, die eveneens als verrader wordt gezien. En dan is er ook nog een stoming van de strenge Christenen, die het vereren van Maximon als iets duivels beschouwen. Dit zijn natuurlijk geen Maya's maar "Latino's", Spanjaarden en mensen uit Latijns Amerika.
Witte en zwarte magie
Wat je los van het christendom ook in Guatemala vindt, zijn de curanderos. Dit zijn de 'genezers' (soort shamans); de mensen met bovennatuurlijke krachten. Je kunt deze curanderos om twee redenen bezoeken. De eerste reden is om iets goeds te doen; witte magie. Denk bijvoorbeeld aan het genezen van een zieke of een zegening van een huwelijk. De tweede reden is om iets kwaads te doen; zwarte magie. Denk hierbij bijvoorbeeld aan iemand vervloeken.Er kan ook op een andere manier tegen witte en zwarte magie worden aangekeken: er is sprake van witte magie als de goede geesten worden aangesproken en er is sprake van zwarte magie als de kwade geesten worden aangesproken. Volgens ons wordt in Guatemala dit onderscheid gemaakt, uitleg volgt hieronder.
We hebben verschillende keren de magie van de Maya's mogen ervaren. We hadden vernomen dat rondom het meer verschillende grotten zijn waar de Maya's magie bedrijven. Natuurlijk gingen wij op zoek naar een grot! Avontuur! Via via hadden we gehoord dat in de buurt van Panajachel (vlakbij San Jorge) de "cueva del brujos" oftewel, de grot van de heksen is. We denken dat er in deze grot sprake is van zwarte magie omdat ze de kwade geesten aanspreken, maar niet (alleen) voor slechte doeleinden. Na een rit op een pick-up truck kwamen we op een smal paadje uit. Omdat we geen kinderen als gids wilden meenemen, waren we op onszelf aangewezen. Hmmm, of dit nou zo verstandig was...? Al glijdend en klauterend daalden we de berg af. Zo nu en dan kwamen we bij een splitsing en moesten we op goed geluk doorgaan. We lieten ons echter niet van de wijs brengen, ook niet door de slangen en spinnen die onderweg ons pad blokkeerden (zwarte magie?). Op het moment dat we dachten dat we het nooit zouden vinden, zagen we rook boven de bomen uitstijgen; daar moest het zijn! Toen we aan kwamen lopen keken de Maya's (lees: heksen) niet al te vriendelijk. We hadden echter theelichtjes meegenomen en overhandigden deze aan de minst vriendelijke vrouwen.
 De grot in zicht! |
Na overleg met elkaar in een onverstaanbare taal, niet Spaans, werden we de grot in gehaald. We moesten gaan zitten, waarna twee vrouwen onze kaarsjes boven onze hoofden cirkelden en een of andere spreuk uitspraken. Hopelijk was het geen vloek :-s ... Vervolgens moesten we zelf de kaasjes aansteken en bij de zwarte kruizen links achter in de grot neerzetten. Bij de kruizen brandden al verschillende kaarsjes en wierookstokjes. We zijn vervolgens voorzichtig bij de ingang van de grot gaan zitten, waar we een mooi overzicht hadden over de verschillende ceremonies die zouden plaatsvinden. Rechts achter in de grot was een vrouw bezig met een groot vuur. Ze stond vanaf haar middel in een dikke zwarte rookwolk en ze zong allerlei spreuken. Een andere vrouw haalde bloemen uit elkaar en strooide de bloemblaadjes rond dit vuur. Links voorin de grot knetterde een vuur met daarop een pot waar allerlei planten uitstaken. Hmmmm.... we missen eigenlijk alleen nog een puntmuts en een bezemsteel :-) Rechts in de grot waren een zestal mensen bezig met een vuurceremonie. Rondom een groot vuur werd door de curanderos (te herkennen aan een doek om zijn hoofd) de ceremonie geleid. De mensen rookten eerst zware sigaren. Vervolgens gooiden ze op zijn commando allerlei offers in het vuur. Ze "wasten" zich door een ei langs hun hele lichaam te halen en dit ei vervolgens in het vuur te gooien. Na de eieren volgden nog rijst, cacao, alcohol en nog meer ongedefinieerde dingen. Al met al hebben we zeker 20 minuten in de grot gezeten en onze ogen uitgekeken (en uitgerookt). Wat een ervaring!
 |
 Kruizen zoals ze ook in de grot stonden |
We hebben in Chichicastenango boven op een berg een vergelijkbare vuurceremonie gezien, hier ging het echter om witte magie. Ook ging het hierbij om een specifieke God, Pasqual Abaj, aan wie werd geofferd. We mochten absoluut geen foto maken van de curanderos, dus hieronder staat ie ...ssssst :-)
 De illegale foto van de curanderos |
 Rechts de god Pasqual Abaj |